Paus Franciscus geeft kritische toespraak voor Verenigde Naties

Paus Franciscus geeft kritische toespraak voor Verenigde Naties

25 september 2015 – Paus Franciscus heeft in zijn speech voor de Algemene Vergadering van de VN forse kritiek geuit op rijke landen die het milieu verwoesten onder het mom van economische vooruitgang. Ook sprak de paus in scherpe bewoordingen over de oorlogen in het Midden-Oosten en herinnerde hij de aanwezigen eraan dat militaire interventie in dit soort gevallen alleen effectief kan zijn als er gehandeld wordt volgens het internationaal recht zoals dat is uitgezet door de Verenigde Naties. Een kritische toespraak dus, waarin het hoofd van de rooms-katholieke kerk een lans brak voor de armen, het milieu en rechtvaardigheid in de breedste zin van het woord. In dit artikel lichten we uit wat de hoofdpunten van zijn speech waren.

Milieu en rechtvaardigheid

Volgens de paus zijn het milieu en rechtvaardigheid sterk aan elkaar verbonden. Zo gaf hij aan dat het bestaan van de mens intrinsiek verweven is met de natuur; mensen kunnen alleen overleven in een natuurlijke omgeving die voor hen gunstig is en zij moeten daarbij hun omgeving door en door leren kennen om hierin te kunnen aarden. Een voorbeeld hiervan is dat mensen die in een plattelandsomgeving wonen, moeten leren om hun grond te bewerken voordat ze hiervan de vruchten kunnen plukken. De nauwe banden tussen mens en natuur komen echter in gevaar door de exploitatie van het milieu, aldus paus Franciscus: “de ecologische crisis en de grootschalige vernietiging van de biodiversiteit kunnen het voortbestaan van de mens bedreigen. Het onverantwoordelijke mismanagement van de globale economie komt voort uit het streven naar meer rijkdom en macht”. Het vernietigen van het milieu door de rijkere landen gaat volgens de paus ten koste van de armere landen. Vaak zijn het de arme landen waar grote multinationals grondstoffen komen weghalen of producten komen verbouwen of verwerken, om deze vervolgens te exporteren naar rijkere landen. De arme landen blijven achter met een uitgeputte grond en weinig mogelijkheden om hun armoede te overwinnen.

Doos van Pandora

Een ander belangrijk punt uit de toespraak waren de oorlogen in het Midden-Oosten en de buitenlandse interventie hierin. Paus Franciscus sprak zijn afkeur uit over de oorlogen in Syrië en Irak, die ervoor hebben gezorgd dat miljoenen mensen op de vlucht zijn voor enerzijds verschillende terreurgroepen, waaronder de Islamitische Staat (IS), en anderzijds de lokale ordehandhaving, die vaak geen verschil maakt tussen een burger of een terrorist. De paus noemde hierbij specifiek de vernietiging van heilige plaatsen (waarbij hij waarschijnlijk refereerde aan het Syrische Palmyra, dat onlangs werd vernietigd door IS-strijders) en van de huizen en eigendommen van de bevolking, waardoor men ontheemd is geraakt. Ondanks dat de internationale gemeenschap hier volgens de paus wel degelijk een rol in heeft, moet iedere interventie verlopen volgens de kaders van het internationaal recht zoals die zijn neergezet door de VN, vindt hij. “Wanneer de rechtsnorm slechts wordt gezien als een instrument om te gebruiken wanneer dit uitkomt en te vermijden wanneer het wat minder goed uitkomt, dan openen we een Doos van Pandora en laten we oncontroleerbare krachten los, die hele bevolkingsgroepen flinke schade zullen berokkenen”. De internationale gemeenschap zou in een conflictsituatie altijd betrokken moeten zijn om te onderhandelen en te bemiddelen binnen de VN-kaders, aldus de paus, maar ongecoördineerde militaire interventies zijn uit den boze, omdat deze meer kwaad zouden doen dan goed. “We mogen nooit vergeten dat we het hebben over echte mannen en echte vrouwen die leven en lijden en op die manier gedwongen worden om in grote armoede te leven, zonder enige basisrechten.”

70 jaar Verenigde Naties

Volgens paus Franciscus is het daarom van groot belang dat de Verenigde Naties dezelfde essentiële rol blijven spelen in de bemiddeling tussen verschillende landen en bevolkingsgroepen en dat de organisatie de globale naleving van de mensenrechten nauwlettend in de gaten houdt. “De VN bestaat nu 70 jaar en de organisatie heeft veel bereikt in een tijd waarin de wereld ontzettend snel verandert. Bijvoorbeeld de ontwikkeling van het internationale recht, het bewerkstelligen van internationale normen betreffende mensenrechten, het oplossen van verschillende conflicten en het uitvoeren van verschillende vredesmissies.”