De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties

De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties

Fundamentele mensenrechten voor vluchtelingen, de wereldwijde aanpak van vrouwenhandel en het Israëlisch-Palestijnse conflict; allemaal zijn het thema’s die besproken zijn bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (VN). Deze jaarlijkse vergadering is het enige moment waarbij alle VN-lidstaten bij elkaar komen om zich te buigen over hedendaagse wereldproblemen en voorstellen te doen voor de oplossing hiervan. Het is hiermee het belangrijkste representatieve en beleidsvormende orgaan van de VN. Op deze site volgen we de Nederlandse delegatie binnen de Algemene Vergadering van de 65e sessie in 2010-2011 tot en met de 70e sessie in 2015-2016. We zullen zien welke maatschappelijke thema’s de delegatie over het voetlicht heeft gebracht en welke successen er zijn behaald. In dit artikel lees je meer achtergronden over de VN als organisatie en de positie van de Algemene Vergadering hier binnen.

De Verenigde Naties

De VN is een internationale organisatie die wereldwijde samenwerking wil bewerkstelligen op verschillende gebieden, waaronder vrede en veiligheid, mensenrechten en socio-economische ontwikkeling. De VN werd officieel opgericht op 24 oktober 1945, als direct gevolg van de Tweede Wereldoorlog. Na de val van Adolf Hitler besloot een aantal staten dat een dergelijke oorlog nooit meer plaats zou mogen vinden en dat het de taak van de verschillende wereldmachten was om de vrede te bewaren. In de zomer van 1945 kwamen vertegenwoordigers uit Frankrijk, Kwomintang-China (het huidige Taiwan), de Verenigde Staten, Engeland en de Sovjet-Unie bij elkaar in Amerika om de eerste plannen voor een wereldwijde vredesorganisatie te schetsen.

In eerste instantie ondertekenden 51 landen het handvest van de Verenigde Naties. Het aantal lidstaten is in recenter jaren uitgegroeid tot 193. De VN heeft tegenwoordig haar hoofdkantoor in New York en heeft andere grote kantoren in Wenen, Nairobi en Genève. De organisatie is onder andere betrokken geweest bij vredesmissies in Soedan en Servië en gaf haar goedkeuring voor de stichting van de Israëlische staat in 1947. Binnen de Verenigde Naties bestaan er zes belangrijke bestuursorganen: de Algemene Vergadering, de Veiligheidsraad, het Internationaal Gerechtshof, het Secretariaat, de Economische en Sociale Raad en de Trustschapsraad.

Kenmerken van de Algemene Vergadering

Zoals gezegd is de Algemene Vergadering het enige jaarlijkse moment waarop alle VN-lidstaten bij elkaar komen. Het is daarmee het belangrijkste beleidsvormende orgaan van de organisatie. De Algemene Vergadering start elk jaar op de derde dinsdag van september en duurt tot ongeveer half december. In dat tijdsbestek worden de belangrijkste sociale, politieke en economische thema’s besproken die op dat moment in de wereld spelen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de strijd tegen het terrorisme en de mensenrechten van onderdrukte volkeren. Er zijn eigenlijk weinig limieten aan de thema’s die besproken mogen worden; alles wat binnen het handvest van de VN staat kan worden aangedragen als discussiepunt. De discussiepunten worden vervolgens behandeld binnen de zes commissies van de Algemene Vergadering: de commissie voor ontwapening en internationale veiligheid, de commissie voor economische en financiële vraagstukken, de commissie voor sociale en humanitaire thema’s, de commissie voor dekolonisatie en andere bijzondere politieke gevallen, de commissie voor administratieve thema’s en budgetten en tot slot de commissie voor juridische zaken. In deze commissies praten alle VN-lidstaten mee; zij mogen ieder vijf vertegenwoordigers sturen. Ieder jaar worden een nieuwe hoofdvoorzitter, 21 ondervoorzitters en 6 commissievoorzitters aangesteld; hierbij wordt gerouleerd tussen Afrika, de Verenigde Staten en Canada, Latijns-Amerika, Azië, Oost-Europa en tot slot West-Europa en Australië. Nederland heeft tot nu toe één voorzitter mogen leveren, in 1954: de voormalig minister van Buitenlandse Zaken Eelco van Kleffens. In 2016 wordt de Algemene Vergadering voorgezeten door Peter Thomson, een diplomaat uit Fiji.

Stemming binnen de Algemene Vergadering

Alle deelnemende lidstaten kunnen thema’s en potentiële resoluties aandragen voor de Algemene Vergadering. De geselecteerde onderwerpen worden besproken binnen de kaders van de hierboven genoemde commissies en hierbij kunnen de resoluties worden aangenomen of afgewezen. Hiervoor wordt een stemming gehouden onder de deelnemers; iedere lidstaat heeft één stem. De gespreksthema’s worden ingedeeld in ‘belangrijke zaken’ en ‘overige zaken’. Het verschil tussen de twee zit in de impact van de beslissingen die de Algemene Vergadering neemt. Zo moeten resoluties over de zogenoemde belangrijke thema’s worden aangenomen met minstens een tweederde meerderheid van de stemmen. Voor het aannemen van resoluties over minder belangrijke zaken is een simpele meerderheid voldoende. Voorbeelden van belangrijke thema’s zijn de begroting van de VN en adviezen over het behouden van vrede en veiligheid, zoals bijvoorbeeld in het geval van een (dreigend) conflict. Ook het toelaten van nieuwe lidstaten is een thema dat tot de belangrijke zaken wordt gerekend.

Sinds de oprichting van de Algemene Vergadering zijn er al duizenden resoluties aangenomen. Bekende resoluties zijn het opdelen van het Palestijnse grondgebied in een Arabische en een Joodse staat (en de daarmee gepaard gaande creatie van Israël) in 1947, de herhaalde oproepen aan China om de rechten van de Tibetaanse bevolking te respecteren (1959, 1961 en 1965) en het beschermen van de Oekraïense landsgrenzen na de Russische invasie van de Krim (2014). Het merendeel van de resoluties van de Algemene Vergadering is juridisch niet bindend, alleen de resoluties over het interne beleid van de VN zijn dit wel.

De Nederlandse delegatie

De permanente vertegenwoordiging van Nederland bij de Verenigde Naties bestaat uit 30 personen, waaronder 15 diplomaten die deelnemen aan de debatten en onderhandelingen in de Algemene Vergadering. De permanente vertegenwoordiging wordt geleid door voormalig ambassadeur en politiek adviseur drs. Karel J.G. van Oosterom. De speeches tijdens de Algemene Vergadering worden normaal gesproken gegeven door prominente politieke figuren zoals minister Bert Koenders, premier Mark Rutte en koning Willem-Alexander.

We volgen op deze website de Nederlandse delegatie bij de Algemene Vergadering van de VN, van 2010 tot de dag van vandaag (oktober 2016). We zullen bespreken wat de Nederlandse standpunten waren en welke thema’s tijdens de speeches van onze vertegenwoordigers naar voren werden gebracht. Daarbij zal een uniek kijkje in het VN-leven worden gegeven door middel van een artikel over het dagboek van de voormalig Nederlands vertegenwoordiger bij de Algemene Vergadering, Herman Schaper. Tot slot linken we de speeches en resoluties uit de Algemene Vergadering aan de realiteit door middel van een serie nieuwsartikelen over thema’s waarin dit VN-orgaan een belangrijke rol speelde.