De 67e sessie van de Algemene Vergadering van de VN (2012-2013)

De 67e sessie van de Algemene Vergadering van de VN (2012-2013)

In 2012 en 2013 vond de 67e sessie van de Algemene Vergadering plaats. De sessie werd voorgezeten door de Servische politicus Vuk Jeremić, die als thema voor het Algemene Debat het vreedzaam oplossen van conflicten aandroeg. Naast vreedzame conflictoplossing werd er onder andere gesproken over het VN-actieplan voor de bestrijding van mensenhandel en de rol die het internationaal strafrecht zou kunnen spelen in verzoeningsprocessen. In dit blog zoomen we in op de belangrijkste bijeenkomsten van de 67e sessie, delen we achtergronden over de voorzitter en kijken we naar de Nederlandse bijdrage tijdens het Algemeen Debat.

Van mensenhandel tot internationaal strafrecht

Tijdens de 67e sessie van de Algemene Vergadering werd een flinke reeks verschillende onderwerpen besproken, waaronder duurzame ontwikkeling in relatie tot klimaatverandering, conflictoplossing in de Afrikaanse context en de behoefte aan betere technologie in ontwikkelingslanden. De enige vergadering op hoog niveau ging over de bestrijding van mensenhandel. Een urgent probleem, want enkele maanden voor de vergadering hadden de Verenigde Naties een rapport gepubliceerd waaruit bleek dat wereldwijd bijna 21 miljoen personen het slachtoffer zijn van mensenhandel. Mensenhandel gebeurt op veel verschillende manieren; soms worden slachtoffers ontvoerd en soms worden ze naar een andere regio of een ander land gelokt onder valse voorwendselen. De slachtoffers komen echter zonder uitzondering in een situatie terecht waarin ze uitgebuit worden. Uit het VN-rapport blijkt dat er langzamerhand steeds meer bekend wordt over mensenhandel. Ondanks dat de schatting van het aantal slachtoffers slechts globaal is, kan aangenomen worden dat het daadwerkelijke aantal slachtoffers veel hoger ligt. De Verenigde Naties hebben dan ook in 2010 een actieplan aangenomen voor de bestrijding van het fenomeen. De vergadering op hoog niveau van 2013 was hier een evaluatie van. Ondanks dat er veel positieve punten benoemd werden, waaronder de beschikbaarheid van meer data en de toegenomen samenwerking onder organisaties die mensenhandel bestrijden, blijft er veel te doen. Zo namen de deelnemers aan de vergadering zich voor om binnen het VN-kader te gaan werken aan uitgebreidere internationale wetgeving rondom mensenhandel en werd er ook aangegeven dat er naast bestrijding ook aandacht moest zijn voor preventie.

Een ander belangrijk thema was het internationaal strafrecht en wat voor rol dit kan spelen in het maatschappelijke verzoeningsproces nadat een conflict is opgelost. Dit was een veel abstracter thema dan mensenhandel, maar ook hier werden tijdens de betreffende meeting veel ideeën over gepresenteerd. Zo is de theorie dat het internationaal strafrecht een belangrijk instrument is in het terugbrengen van de rust in een regio nadat een conflict is beëindigd. De oprichting van (oorlogs)tribunalen moet ervoor zorgen dat slachtoffers van wreedheden zich gehoord voelen en dat zij hun levens kunnen hervatten nadat hun beulen zijn berecht. Dit zijn belangrijke criteria voor het bewerkstelligen van rust en vrede. Tijdens de bijeenkomst over het internationaal strafrecht werd echter ook gewezen op de potentieel preventieve werking van de tribunalen; wanneer deze effectief en efficiënt werken en veel oorlogsmisdadigers weten te veroordelen, fungeren zij mogelijk als afschrikkend middel. Veel sprekers benadrukten het belang en de veelzijdigheid van het internationaal strafrecht. Er waren echter ook sprekers die wezen op gevallen waarin de internationale tribunalen het niet voor elkaar hadden gekregen om een oorlogsmisdadiger te berechten, waardoor hun acties meer kwaad deden dan goed in het kader van het verzoeningsproces. De algemene conclusie was dat de lidstaten zelf ook een actievere rol moeten spelen in dit proces.

Revitalisering van het werk van de VN

Er werden ook bijeenkomsten gehouden over de revitalisering van het werk van de Verenigde Naties. Dit onderwerp was naar voren gebracht tijdens het Algemene Debat van de 65e sessie en werd als een zodanig essentieel onderwerp gezien dat tijdens de 67e sessie een brainstormsessie werd gehouden, waarna tijdens de 68e sessie een ad-hoc werkgroep in het leven zou worden geroepen die zich alleen hiermee zou bezighouden. Tijdens de 67e sessie werd besloten wat de werkzaamheden van de werkgroep zouden zijn; de groep zou op praktische wijze de problemen en knelpunten identificeren die de Verenigde Naties belemmeren in haar werk en vervolgens zou er worden gekeken naar wat er al gedaan was om deze problemen op te lossen en wat de status hiervan was. Aan het eind van de 67e sessie werd een resolutie geformuleerd met daarin de pijlers van de werkgroep. Naast de praktische aanpak was hierin ook veel ruimte voor bewustwording; de VN-lidstaten moesten niet alleen te werk gaan, maar ook erkennen dat er een probleem was en dat dit kon betekenen dat de gehele organisatie van structuur zou moeten veranderen.

Vreedzame conflictoplossing: punten uit het Algemene Debat

Het Algemene Debat hield nauw verband met het thema ‘revitalisering van de VN’. Veel lidstaten refereerden aan de gewilde hervormingen binnen de Verenigde Naties en argumenteerden dat de organisatie alleen vreedzaam conflicten kon oplossen als zij daadwerkelijk slagvaardig was. Verschillende sprekers refereerden aan de oorlog in Syrië; ondanks dat dit conflict al enige tijd speelt kreeg de VN het niet voor elkaar om concreet actie te ondernemen – en dat puur en alleen omdat er twijfels waren over het functioneren van de Veiligheidsraad. Het kan niet zo zijn, gaf het merendeel van de sprekers aan, dat een conflict dat directe aandacht behoeft dit niet krijgt omdat de VN de kaders van haar instituties niet in orde heeft.

Ook de Nederlandse delegatie sloot zich hierbij aan. Minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal vertelde in zijn speech over een bezoek dat hij bracht aan een vluchtelingenkamp aan de Turkse grens. De vluchtelingen hebben de steun van de internationale gemeenschap nodig, zei Rosenthal, maar wat ze nog veel harder nodig hebben is een sterke VN die voor hen kan opkomen. Alleen een sterke VN kan de bemiddelende rol op zich nemen die nodig is voor het vreedzaam oplossen van conflicten, vond hij. Hij pleitte daarom voor de spoedige hervorming van de Veiligheidsraad en drukte de andere lidstaten op het hart om niet alleen tijdens de Algemene Vergadering te praten over mensenrechten en rechtvaardigheid, maar dit ook bij terugkomst in hun landen van herkomst te doen. Dit stuk nationaal bewustzijn zou volgens Rosenthal een positief verschil kunnen maken in de lokale effectiviteit van de Verenigde Naties.

De voorzitter: Vuk Jeremić

Wie op zoek gaat naar informatie over de Serviër Vuk Jeremić (1975), komt geheid het volgende weetje tegen: Jeremić was in 2012 de jongste voorzitter ooit in de geschiedenis van de Algemene Vergadering. Dit zegt echter weinig over hoe hij hierin stond en hoe hij presteerde, want de politicus had voor 2012 al een solide carrière opgebouwd in de binnenlandse en buitenlandse politiek. Zo ging hij op jonge leeftijd als net afgestudeerde natuurkundige aan het werk als adviseur voor de Minister van Telecommunicatie in het toenmalige Joegoslavië. Enkele jaren later sloot hij zich aan bij de Democratische Partij, waar hij partijvoorzitter werd. Hiernaast had hij verschillende nevenactiviteiten die zijn naam verder op de kaart zetten, zoals gastspreker op diverse universiteiten en schrijver van opinieartikelen. Al gauw werd Jeremić verkozen tot Servisch vertegenwoordiger voor diverse bijeenkomsten, zoals bijvoorbeeld vergaderingen van de Afrikaanse Unie en het Oost-Europese Regionaal Initiatief betreffende Migratie, Asiel en Vluchtelingen. Sinds hij in 2007 Minister van Buitenlandse Zaken van Servië werd, heeft hij zich ook veel beziggehouden met VN-zaken.