De 65e sessie van de Algemene Vergadering van de VN (2010-2011)

De 65e sessie van de Algemene Vergadering van de VN (2010-2011)

Op 14 september 2010 ging de 65e sessie van de Algemene Vergadering van de VN van start. Onder leiding van de Zwitserse voorzitter Joseph Deiss werden verschillende thema’s besproken, waaronder de veiligheidssituatie in Afghanistan, de winning van bloeddiamanten in conflictgebieden en de rol van de Verenigde Naties in het bestuur van de wereld. In dit blog zetten we de belangrijkste discussiepunten van deze sessie op een rijtje, laten we de lezer kennismaken met de voorzitter en kijken we naar het Nederlandse standpunt over de rol van de VN.

Vergaderingen en nieuwe resoluties

De agenda van de 65e sessie werd gekenmerkt door een breed scala aan verschillende maatschappelijke en politieke thema’s. Naast de gebruikelijke administratieve zittingen, waarbij nieuwe leden voor diverse commissies werden gekozen en benoemd, stonden er onder andere sessies gepland over de berechting van Rwandese oorlogsmisdadigers door het Internationaal Strafhof, het voortslepende Israëlisch-Palestijnse conflict en het Amerikaanse embargo op Cuba.

Daarnaast waren er een aantal vergaderingen op hoog niveau; deze betroffen onderwerpen waarvan werd verwacht dat de VN er een resolutie op zou maken. Zo was er een tweedaagse vergadering over AIDS, waarbij geëvalueerd werd hoe de strijd tegen de verspreiding van de ziekte de afgelopen decennia was vormgegeven. Na de vergadering werd een nieuwe resolutie aangenomen die de aanpak van AIDS zou moeten intensiveren. Een andere vergadering op hoog niveau ging over de jeugd; tijdens dit overleg werd besproken hoe de maatschappelijke participatie van jongeren bevorderd kon worden en hoe voor jongeren in ontwikkelingslanden meer en duurzamere mogelijkheden gecreëerd konden worden om armoede tegen te gaan. Armoede was sowieso een belangrijk thema tijdens de 65e sessie van de Algemene Vergadering: tijdens een meerdaagse top werd de voortgang van de Millenniumdoelen besproken en werd een wereldwijd actieplan opgesteld om het uitbannen van armoede sneller te laten verlopen. Ook werden nieuwe initiatieven gelanceerd voor de gezondheid van vrouwen en kinderen overal ter wereld. Een andere belangrijke vergadering op hoog niveau was die over de wereldwijde biodiversiteit. In een eerdere resolutie had de VN 2010 uitgeroepen tot het Jaar van de Biodiversiteit en binnen dat kader werd gekeken hoe het momenteel gesteld is met de biodiversiteit op aarde en wat eraan gedaan kon worden om zoveel mogelijk soorten flora en fauna te behouden.

Debat over de legitimiteit van de VN

Het Algemene Debat ging dit jaar over het herbevestigen van de rol van de Verenigde Naties in het bestuur van de wereld. Dit onderwerp was aangedragen door de president van de 65e sessie, Joseph Deiss, omdat in zijn opinie de effecten van armoede, conflict, de opwarming van de aarde en andere crises alleen bestreden kunnen worden door middel van wereldwijd gedeelde strategieën. In andere woorden; in tijden van crisis is globale samenwerking belangrijker dan ooit. Er wordt echter steeds vaker aan de VN voorbij gegaan, omdat de organisatie wordt gezien als sloom, inefficiënt en ineffectief. Volgens Deiss is de VN wél de uitgelezen organisatie om internationale samenwerking te coördineren, omdat zij de nodige expertise heeft en beschikt over voldoende mensen in het werkveld. Daarom gaf de voorzitter aan dat het mogelijk nodig was om het besluitvormingsproces te versimpelen en in te korten. Ook zou de democratische structuur binnen de VN aangepast kunnen worden, zodat de genomen beslissingen door alle lidstaten gedragen worden en de organisatie haar legitimiteit behoudt. Deiss vroeg tijdens het Algemene Debat aan alle deelnemende staten om hun ideeën over inclusief wereldbestuur te delen.

Het Nederlandse standpunt in het Algemene Debat

Jan Peter Balkenende, destijds de minister-president van Nederland, verwoordde tijdens het Algemene Debat van 2010 het Nederlandse standpunt over de rol van de VN in de wereldpolitiek. Balkenende gaf hierbij aan dat hij net als voorzitter Deiss vond dat de VN de organisatie bij uitstek is om internationale samenwerking te coördineren. Hij uitte echter ook kritiek; zo kaartte hij aan dat de VN tekort schoot als het ging om snelle actie en besluitvaardigheid. De grootste kracht van de Verenigde Naties, zei hij, is haar inclusiviteit; het feit dat iedere lidstaat, groot of klein, kan meepraten en kan stemmen over belangrijke zaken. Die inclusiviteit uit zich echter aan de andere kant in stroperige besluitvorming en een enorme bureaucratie.

Balkenende erkende daarnaast echter ook dat de politieke context enorm veranderd was sinds de Verenigde Naties was opgericht. Naast de gecompliceerde economische, klimaat- en voedselcrises van de laatste decennia zijn er ook allerlei sociale thema’s voor het voetlicht gekomen, zoals bijvoorbeeld genderissues. De Verenigde Naties had sinds 1945 met grote snelheid de internationale agenda bepaald, maar liet zich vervolgens overrompelen door de grote hoeveelheid gespreksthema’s en de uitgebreide democratie binnen de organisatie. Dit was echter geen onoverkomelijk probleem, vond Balkenende. Tijdens zijn speech pleitte hij voor een efficiëntere taakverdeling binnen de commissies van de Verenigde Naties. Zo zouden bijvoorbeeld binnen de commissie voor sociale en humanitaire zaken de sociale, culturele en humanitaire zaken strakker verdeeld moeten worden onder de leden die specifieke kennis hebben van de verschillende subthema’s. Op die manier zouden de besluitvormende organen zich beter kunnen focussen op het oplossen van problemen en het presenteren van resoluties. Tot slot concludeerde Balkenende dat hij er het volste vertrouwen in had dat de Verenigde Naties haar positie als overkoepelende wereldbestuurder zou kunnen behouden.

De voorzitter van de 65e sessie

Joseph Deiss (1946) werd in juni 2010 verkozen tot voorzitter van de 65e sessie van de Algemene Vergadering. De Zwitser was als door de wol geverfde politicus en economisch wetenschapper met ruime ervaring in multilaterale zaken de ideale kandidaat. Deiss begon zijn carrière aan de Universiteit van Fribourg, waar hij economieprofessor was. Hij kwam echter al gauw in de politiek terecht; in 1981 werd hij parlementslid van het kanton van Fribourg, een positie die hij tien jaar hield, en in 1982 werd hij burgemeester van de gemeente Barberêche. Een decennium later trad Deiss aan als lid van het Zwitserse parlement, waar hij onder andere een parlementair comité over de Zwitserse grondwet voorzat. Hij maakte zijn overstap naar de internationale politiek in 2001, toen hij voorzitter van de Economische Commissie van de Verenigde Naties werd en en passant ook de Zwitserse delegatie naar de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) leidde. Deze functies combineerde hij met het ministerschap; van 2003 tot 2006 was hij minister van Economische Zaken in Zwitserland. In deze periode was hij voornamelijk actief op het gebied van wereldhandel en hij leidde meerdere malen een Zwitserse delegatie naar de Wereldhandelsorganisatie (WHO).